Mutfakta Püf Noktalar Nedir?
Mutfakta püf noktalar, yemek yaparken tekrar tekrar karşılaşılan küçük sorunlara hızlı çözüm bulmak demek. Soğan doğrarken göz yanması, haşlanan yumurtanın kabuğundan ayrılmaması, pişen pilavın dibinin tutması. Hepsi günlük hayatta can sıkan ama doğru yöntemle kolayca aşılan şeyler. Bu bilgiler çoğu zaman kuşaktan kuşağa aktarılmış, bir kısmı da mutfakta deneme yanılma yoluyla öğrenilmiş.
Püf noktaların değeri, karmaşık ekipman ya da pahalı malzeme gerektirmemesinde. Elinizdeki tencere, bıçak, kaşık ve biraz da dikkatle çoğu iş çözülür. Önemli olan hangi durumda ne yapılacağını bilmek.
Doğrama Sırasında İşinizi Kolaylaştıran Yöntemler
Soğan doğrarken gözlerin yanması, soğanın kesildiğinde salgıladığı sülfürlü bileşiklerden kaynaklanır. Soğanı doğramadan önce on beş dakika buzdolabında bekletmek bu etkiyi azaltır. Kesme tahtasının yanına bir kase su koymak da havadaki gazı bir miktar tutar. Keskin bıçak kullanmak, soğanın hücrelerini daha az parçaladığı için salınım da azalır.
Sarımsağı kolayca soymak için dişleri geniş yüzeyli bir bıçakla hafifçe ezmek yeterli. Kabuk kendiliğinden ayrılır. Zencefil ve zerdeçal gibi kökleri kaşıkla kazımak, bıçakla uğraşmaktan daha hızlı sonuç verir. Maydanoz, nane gibi yeşillikleri doğramadan önce kurutma makinesinde ya da temiz bir bezle iyice kurulamak, doğrama sırasında yapışmayı önler.
Domatesin kabuğunu soymak için kaynar suya on saniye daldırıp çıkarmak yeterli. Kabuk kolayca ayrılır. Aynı yöntem şeftali ve kayısı gibi meyveler için de işe yarar. Patlıcanın acısını almak için doğradıktan sonra tuzlu suda on dakika bekletmek, ardından durulamak gerekli.
Pişirme Sırasında Karşılaşılan Küçük Sorunlar
Haşlanan yumurtanın kabuğundan kolay ayrılması için suya bir tutam tuz ya da bir yemek kaşığı sirke eklemek işe yarar. Haşlama bittikten sonra yumurtaları hemen soğuk suya almak da kabuğun ayrılmasını kolaylaştırır. Çatlamış yumurta haşlanırken suya tuz eklemek, akının dışarı sızmasını bir miktar engeller.
Pilavın tane tane olması için pirinci iyice yıkamak ve pişirmeden önce yarım saat kadar suda bekletmek gerekli. Pilavın dibinin tutmaması için tencerenin tabanına birkaç damla yağ sürmek ya da en alt kata bir dilim ekmek yerleştirmek eski bir yöntem. Piştikten sonra on beş dakika kapağı kapalı dinlendirmek de tanelerin oturmasını sağlar.
Etin yumuşak kalması için pişirmeden önce oda sıcaklığında bekletmek önemli. Buzdolabından çıkar çıkmaz tavaya atılan et, dışı yanarken içi çiğ kalır. Etin suyunu salmaması için tavayı önceden iyice ısıtmak ve eti tek kat halinde dizmek gerekli. Tavaya atılan eti sürekli çevirmek yerine bir yüzü kızarana kadar bekletmek daha iyi sonuç verir.
Sebze haşlarken suya bir tutam tuz ve birkaç damla limon eklemek rengini korur. Haşlama suyunu dökmemek, vitamin kaybını azaltır. Haşlanan sebzeleri hemen soğuk suya almak, pişme sürecini durdurur ve rengin canlı kalmasını sağlar.
Saklama ve Tazelik
Yeşillikleri yıkadıktan sonra iyice kurulamak, buzdolabında daha uzun süre taze kalmalarını sağlar. Nem, çürümeyi hızlandırır. Kurutulmuş yeşillikleri kağıt havluyla kaplı bir kapta saklamak işe yarar. Maydanoz ve nane gibi otları doğrudan buzdolabına koymak yerine saplarını su dolu bir bardağa oturtup üzerini poşetle örtmek daha uzun ömür verir.
Ekmeğin bayatlamasını geciktirmek için buzdolabında değil, oda sıcaklığında ve kese kağıdında saklamak gerekli. Buzdolabı ekmeğin daha hızlı bayatlamasına neden olur. Dilimlenmiş ekmek ise buzlukta saklanabilir. Kullanacağınız kadarını çıkarıp kısa süre fırında ısıtmak yeterli.
Peynirin küflenmesini önlemek için buzdolabında hava almayan bir kapta saklamak gerekli. Beyaz peyniri tuzlu suda bekletmek hem tazeliğini korur hem de fazla tuzunu alır. Kaşar peynirini rendeleyip buzlukta saklamak, pizza ve börek gibi tariflerde pratiklik sağlar.
Domatesi buzdolabında saklamak lezzetini azaltır. Oda sıcaklığında, doğrudan güneş almayan bir yerde tutmak daha doğru. Muz ve avokado gibi meyveler de buzdolabına girmeden olgunlaşır. Olgunlaştıktan sonra tazeliğini korumak için buzdolabına alınabilir.
Temizlik ve Düzen
Kesme tahtasının koku yapmasını önlemek için kullanımdan sonra limon ve kaya tuzuyla ovmak işe yarar. Tahtayı kuruladıktan sonra dik pozisyonda saklamak, nem birikmesini önler. Çiğ et kestiğiniz tahtayı ayrı tutmak ve her kullanımdan sonra sıcak sabunlu suyla yıkamak gerekli.
Tencere ve tavaların dış yüzeyindeki yanık lekeleri çıkarmak için karbonat ve sirke karışımı kullanılabilir. Karışımı lekeye sürüp on dakika beklettikten sonra ovmak yeterli. Paslanmaz çelik yüzeylerdeki su lekeleri için zeytinyağıyla hafifçe silmek parlaklık verir.
Bulaşık makinesinin koku yapmasını önlemek için ayda bir boş çalıştırırken içine bir kase beyaz sirke koymak işe yarar. Filtresini düzenli temizlemek de kokunun önüne geçer. Buzdolabındaki kokular için içine bir kase karbonat ya da birkaç diş sarımsak koymak, kokuyu bir süre dengeler.
Denenmiş İşe Yarayan Alışkanlıklar
Aşağıdakiler resmi kılavuz bilgisi değil. Mutfakta yıllarını geçirmiş, günlük yemek yapan kişilerin anlattıklarından derlenmiş notlar. Herkesin mutfağı, malzemesi, alışkanlığı farklı. Kendi düzeninize göre tartın.
Mise en Place Alışkanlığı
Yemeğe başlamadan önce bütün malzemeleri doğrayıp kaselere ayırmak, ocak başında telaş yaşamayı önler. Soğanı kavururken domatesi doğramaya çalışmak hem yemeğin altını yakma hem de parmak kesme riskini artırır. Malzemeler önceden hazır olduğunda yemek daha kontrollü ilerler.
Keskin Bıçak Daha Güvenli
Küt bıçak, kesmek için daha fazla baskı uygulamayı gerektirir. Baskı arttıkça kayma ve kesilme riski de artar. Bıçağı düzenli bilemek, doğrama süresini kısaltır. Kesme tahtasının altına kaydırmaz bir bez koymak da güvenliği artırır.
Tek Tip Kap Kullanmak
Saklama kaplarının aynı ölçüde olması, dolapta yer kazanmayı ve neyin nerede olduğunu bilmeyi kolaylaştırır. Şeffaf kaplar kullanmak, kapağı açmadan içeriği görmeyi sağlar. Kapağın üzerine tarih yazmak, artan yemeklerin ne zaman yapıldığını hatırlatır.
Buzluktan Çıkanı Beklemek
Buzluktan çıkarılan eti hemen pişirmeye çalışmak, dışının yanıp içinin çiğ kalmasına neden olur. Buzluktan çıkan eti buzdolabının alt rafına alıp bir gece bekletmek en doğru çözülme yöntemi. Acil durumlarda soğuk su dolu bir kaba koymak da işe yarar.
Artan Yemeği Değerlendirmek
Artan haşlanmış sebzeleri püreye çevirmek, artan pilavı sebzeli tavaya dönüştürmek, bayat ekmeği galeta unu yapmak. Küçük dönüşümler hem israfı azaltır hem de hafta içi yemek hazırlama yükünü hafifletir. Dolapta kalanları göz önünde tutmak, alışveriş listesini de daha gerçekçi yapar.
Sayfamızdaki bilgiler genel çerçevedir. Mutfakta pratiklik kişisel alışkanlıklarla şekillenir. Sizin mutfağınızda işe yarayan bir yöntem, başka bir mutfakta aynı sonucu vermeyebilir. Yeni bir yöntem denemeden önce küçük bir porsiyonda test etmek her zaman daha güvenli.